Modül 4 · Teknik Analiz
Teknik Analiz Nedir?
Teknik analiz, fiyat ve hacim verilerini inceleyerek gelecekteki fiyat hareketleri hakkında olasılık tahmini yapma yaklaşımıdır. Temel varsayımı, tüm bilginin fiyata yansıdığı ve fiyat hareketlerinin tekrar eden örüntüler oluşturduğudur. Kesinlik değil olasılık üretir; bu yüzden risk yönetimi olmadan uygulanamaz.
Teknik analiz, borsa eğitimine başlayanların en çok ilgisini çeken bölümdür. Grafikler, çizgiler, formasyonlar — görsel ve somut görünür.
Aynı zamanda en çok yanlış anlaşılan bölümdür. Çünkü çoğu kişi onu bir kehanet aracı sanır; oysa bir olasılık aracıdır.
Üç temel varsayım
Teknik analiz üç varsayıma dayanır. Bunları kabul etmiyorsanız yöntem sizin için anlamsızdır.
1. Fiyat her şeyi yansıtır
Bir şirket hakkında bilinen ve tahmin edilen her şey — bilanço, yönetim, sektör görünümü, beklentiler — o an ki fiyatın içindedir. Dolayısıyla fiyatı incelemek, dolaylı olarak tüm bu bilgiyi incelemektir.
Bu varsayımın zayıf noktası açık: henüz bilinmeyen bilgi fiyatta olamaz. Yarın gelecek bir haber grafikte yazmaz.
2. Fiyatlar trendler hâlinde hareket eder
Fiyat rastgele zıplamaz; bir yönde ilerleme eğilimi gösterir ve o eğilim bir süre devam eder. Teknik analizin pratik faydası büyük ölçüde buradan gelir.
3. Tarih tekrar eder
İnsan davranışı benzer koşullarda benzer tepkiler üretir. Korku ve açgözlülük, grafikte tekrar eden şekillere dönüşür.
Temel analizden farkı
| Teknik analiz | Temel analiz | |
|---|---|---|
| Neye bakar | Fiyat ve hacim | Şirketin finansalları ve işi |
| Sorduğu soru | Ne zaman? | Ne ve neden? |
| Zaman ufku | Kısa–orta vade | Orta–uzun vade |
| Veri kaynağı | Grafik | Bilanço, gelir tablosu, KAP |
| Verdiği cevap | Giriş/çıkış zamanlaması | Değer ve kalite |
İkisi rakip değildir. Yaygın ve makul bir yaklaşım şudur: temel analizle ne alacağına, teknik analizle ne zaman alacağına karar vermek.
Teknik analizin gerçekten iyi yaptığı şey
En büyük katkısı tahmin değil, karar çerçevesi kurmaktır:
- Giriş noktası: Nereden girmek makul?
- Geçersizlik noktası: Tezim yanlışsa fiyat nereye gider? Bu, stop seviyenizdir.
- Hedef: Nereye kadar gitmesi beklenebilir?
Bu üçü belirlenince risk/getiri oranınızı hesaplayabilir, pozisyon büyüklüğünüzü çıkarabilirsiniz.
Teknik analizin asıl değeri buradadır: nesnel bir geçersizlik noktası verir. Temel analizde "yanıldım" demek yıllar alabilir; grafikte bir seviye kırılır ve mesele biter.
Sınırları
Kesinlik yoktur. En güçlü formasyon bile çalışmayabilir. İyi bir teknik yaklaşımın isabet oranı genelde %40-60 bandındadır.
Öznellik vardır. Aynı grafiğe bakan iki kişi farklı trend çizgisi çizebilir. Bu, sık kabul edilmeyen ama gerçek bir zayıflıktır.
Sonradan kolaydır. Geçmiş grafikte formasyon bulmak kolaydır; canlı grafikte, sağ tarafı boşken karar vermek zordur.
Haber riskini kapsamaz. Grafik, yarın açıklanacak bir bilançoyu veya gelecek bir düzenlemeyi bilmez.
Likidite gerektirir. Az işlem gören paylarda fiyat birkaç emirle oynatılabilir; sinyaller güvenilmez olur.
Doğru kullanım biçimi
Teknik analizi şöyle kullanmak sağlıklıdır:
- Sadeleştirin. Ekrana on indikatör koymak netlik sağlamaz, çelişki yaratır. Fiyat yapısı, seviye ve hacimle başlayın.
- Tek başına kullanmayın. Her sinyali risk yönetimiyle birleştirin. Teknik analiz nereye stop koyacağınızı söyler; ne kadar alacağınızı risk kuralınız söyler.
- Zaman dilimini netleştirin. Günlük grafikte yükselen bir pay saatlik grafikte düşüyor olabilir. Hangi ufukta işlem yaptığınıza karar verin.
- Kaydedin. İşlem günlüğü tutmadan hangi yaklaşımın sizde çalıştığını asla bilemezsiniz.
Bu modülde sırayla grafik okumayı, seviyeleri, trendi, formasyonları ve indikatörleri göreceksiniz.
Bu derste ne öğrendin?
- Teknik analizin üç temel varsayımını açıklayabilmek
- Temel analizden hangi noktalarda ayrıldığını kavramak
- Teknik analizin sınırlarını ve doğru kullanım biçimini anlamak