Modül 5 · İleri
Piyasa Verisi Okuma
Grafiğin arkasındaki ham veri: derinlik, kademe, aracı kurum dağılımı ve takas.
8 ders
Emir Eşleşme Mantığı: Fiyat ve Zaman Önceliği
Emirlerin hangi kurala göre eşleştiği — derinlik ekranının neden öyle göründüğünü açıklayan temel.
Derinlik Ekranı Nasıl Okunur?
Alış-satış kademelerindeki emir yığılmasının ne anlattığı ve yanıltıcı olduğu durumlar.
Kademe Analizi
Kademelerdeki lot dağılımından kısa vadeli baskıyı okuma yöntemi.
Aracı Kurum Dağılımı (AKD) Nedir?
Hangi kurumun ne kadar aldığı/sattığı verisinin yorumlanması.
Takas Analizi Nasıl Yapılır?
Takas verisiyle payın hangi ellerde toplandığını izleme.
Yabancı Takas Oranı Nasıl Yorumlanır?
Yabancı saklama oranındaki değişimin ne anlattığı ve neden tek başına yön sinyali sayılmadığı.
İşlem Hacmi ve Anlamı
Hacmin fiyat hareketini doğrulama veya yalanlama işlevi.
Tedbirler Veriyi Nasıl Değiştirir?
Brüt takas, tek fiyat ve açığa satış yasağı uygulanan payda derinlik, hacim ve AKD farklı okunur.
Bu modül neyi anlatır?
Fiyat grafiği işlemlerin sonucunu gösterir. Bu modül grafiğin altındaki katmanları ele alır: kademelerde bekleyen emirleri, gerçekleşen işlemlerin büyüklüğünü, işlemin hangi aracı kurum üzerinden geçtiğini ve payların sonunda nerede durduğunu.
Bu verilerin hiçbiri tek başına yön söylemez. Ortak işlevleri, temel veya teknik analizle kurulmuş bir tezi doğrulamak ya da zayıflatmaktır. Her ders bu yüzden verinin ne gösterdiği kadar neyi göstermediğini ve ne zaman yanılttığını da anlatır.
Hangi veri neyi gösterir?
| Veri | Ne gösterir | Zaman ölçeği | Ne göstermez |
|---|---|---|---|
| Derinlik | Kademelerde bekleyen alış ve satış emirleri | Anlık | Emirlerin gerçekleşeceğini; gizli miktarları |
| Kademe analizi | Bekleyen emirlerin dakikalar içinde eriyip kalınlaşması | Dakikalar | Yönü; eriyen lotun iptal mi gerçekleşme mi olduğunu (bunun için gerçekleşen işlemlere bakılır) |
| İşlem hacmi | Fiyat hareketinin ne kadar katılımla oluştuğu | Gün, hafta | Yönü: her işlemde bir alıcı ve bir satıcı vardır |
| AKD | Hangi aracı kurum üzerinden ne kadar alınıp satıldığı | Hafta, ay | Kurumun arkasındaki yatırımcıyı |
| Takas | Payların hangi saklama kuruluşlarında biriktiği | Hafta, ay (T+2 gecikmeli) | Kimin aldığını; alımı transferden ayırmayı |
| Yabancı takas oranı | Yabancı olarak sınıflanan hesaplarda duran payın oranı | Hafta, ay | Yabancı yatırımcının kararını; tek günlük sıçramanın nedenini |
Tedbirler bu tablonun dışında durur: tedbir uygulanan bir payda yukarıdaki verilerin her biri farklı okunur ve tedbirsiz dönemle karşılaştırılamaz.
Niyet, akış ve birikim
Tabloyu üç soruya indirmek mümkün:
- Niyet: kim, hangi fiyattan ne yapmaya razı? Derinlik ve kademe. Bekleyen emir bağlayıcı değildir, her an iptal edilebilir.
- Akış: ne oldu, kimin üzerinden? İşlem hacmi ve AKD. Gerçekleşmiş işlemdir; niyetten daha güvenilirdir ama geriden gelir.
- Birikim: pay sonunda nerede duruyor? Takas ve yabancı takas oranı. En yavaş ve en az gürültülü katmandır; gün içinde alınıp aynı gün satılan pay burada iz bırakmaz.
Katmanlar birbiriyle ve kurduğunuz tezle uyumluysa tez güçlenir; ayrıştıklarında karar değil, soru çıkar. Derslerin sırası da bu mantığı izler: önce derinliğin neden öyle göründüğünü açıklayan eşleşme kuralı, sonra niyet, sonra akış ve birikim, en son kuralların değiştiği tedbir dönemleri.
Kimler için, ne zaman?
Bu modül müfredatta ileri seviye olarak işaretlendi. Önce risk yönetimi, temel analiz ve teknik analiz gelir: bu veriler tez üretmez, var olan bir tezi sınar.
Yine de her yatırımcının işine yarayan bir kısmı var. Derinliğe bakarak büyük bir emrin ne kadar kayma yaratacağını görmek, uzun vadeli yatırımcı için de emir tipi seçiminde fark yaratır. Gün içi ve kısa vadeli işlemde ise kademe ve AKD okuması hız ister; veri paketiniz gecikmeliyse bu okumalar geride kalır.
Bu modülde olmayanlar
- Canlı veri. Burada AKD, derinlik ya da takas tablosu yayımlanmaz; veriye aracı kurumunuzun platformundan bakarsınız. Kapsamı ve gecikmesi veri paketinize bağlıdır.
- Sabit eşikler. Tedbirleri tetikleyen ölçütler ve süreler zamanla değişir; derslerde verilmez. Güncelini Borsa İstanbul ve KAP duyurularından doğrulayın.
- Gerçek pay örnekleri. Tablolardaki sayılar kavramı göstermek için kurgulanmıştır.