Kademe Analizi

Derinlik ekranı tek bir anın fotoğrafıdır. Kademe analizi ise o fotoğrafın nasıl değiştiğini izlemektir.

Fark önemli: bir kademede 10.000 lot alış görmek tek başına bir şey söylemez; o lotun beş dakikada nasıl değiştiği söyler.

Veriyi nerede bulursunuz?

Aracı kurum terminalinde payın Derinlik sekmesi; bazı kurumlarda Kademe ya da Emir Defteri adıyla geçer. Kaç kademe göründüğü ve verinin anlık mı gecikmeli mi olduğu kurumun veri paketine bağlıdır — kendi hesabınızdakini kurumunuza sorun. Yanına gerçekleşen işlemler listesini de açın; doğrulama oradan gelir.

Ne izlenir?

Kademe erimesi

Bir kademedeki lot miktarı hızla azalıyorsa iki ihtimal var:

1. Gerçekleşerek eriyor: Karşı taraf o kademeyi yiyor — gerçek alım/satım var
2. İptal edilerek eriyor: Emirler çekiliyor — o seviyeyi savunan kimse kalmadı

İkisini ayırmanın yolu gerçekleşen işlemlere bakmaktır. İşlem hacmi artmadan kademe inceliyorsa, emirler iptal ediliyordur ve o destek zayıftır.

Kademe kalınlaşması

Bir seviyede lot birikiyorsa orada bir savunma kuruluyor olabilir. Ancak bu birikimin gerçek mi yoksa görüntü mü olduğu, fiyat oraya gelene kadar bilinemez.

Duvarlar

Tek bir kademede olağandışı büyük bir emir yığını "duvar" olarak adlandırılır.

• Alış duvarı: Aşağıda büyük alım emri — destek gibi görünür
• Satış duvarı: Yukarıda büyük satım emri — direnç gibi görünür

Ama dikkat: Duvarlar en sık manipüle edilen görüntüdür. Fiyatı belirli bir yöne itmek isteyen taraf, gerçekleştirmeye niyeti olmadığı büyük bir emri koyup fiyat yaklaşınca çekebilir. Buna spoofing denir ve pek çok piyasada yasaktır — ama tespiti zordur.

Sağlama: Gerçek bir duvar test edildiğinde durur. Fiyat oraya gelir, emirler gerçekleşir ve seviye korunur. Sahte duvar, fiyat yaklaşırken kaybolur.

Üç kademede ne okunur?

Kurgusal örnek — alış tarafındaki ilk üç kademe, beş dakika arayla:

Üst kademe 28.000 lot eridi, ama o fiyattan yalnızca ~6.000 lot işlem gördü: fark gerçekleşme değil iptaldir. Alttaki iki kademe yerinde duruyor.

Okunan şey tek: en yakın seviyeyi savunan taraf çekildi. Bu bir yön tahmini değil, o anın baskısıdır — tablo beş dakika sonra tersine dönebilir.

Alış/satış dengesi

Toplam alış lotu ile toplam satış lotunu karşılaştırmak yaygın bir yöntemdir. Ancak bu oran tek başına bir sinyal değil, bağlam olarak kullanılmalıdır.

Bu veri ne zaman yanıltır?

• Gizli emirler: Yalnız görünen kademeler sayılır; tabloda hiç durmadan eşleşen büyüklükler olabilir
• Denge saniyeler içinde tersine döner: Okuduğunuz oranın raf ömrü çok kısadır
• Kasten dengesiz görüntü: Büyük oyuncular emirlerini olduğundan farklı gösterebilir
• Gecikmeli veri: Tepki verdiğiniz tablo çoktan değişmiş olabilir
• İşlem yöntemi değişirse: Tedbir kapsamında sürekli işlem dışı bir yönteme (ör. tek fiyat) alınan payda kademe okuması anlamını yitirir. Tetikleyen ölçütler ve süreler değişebilir; güncel kuralı Borsa İstanbul ve KAP duyurularından doğrulayın

Nerede anlamlı, nerede değil?

Sağ sütun özellikle önemli: likiditesi düşük paylarda kademe analizi yapılmaz. Orada tablo birkaç emirle şekillendirilebilir ve okuduğunuz şey piyasa değil, birinin niyetidir.

Gerçekçi beklenti

Kademe analizi, profesyonel gün içi işlemcilerin kullandığı bir araçtır ve hızlı karar gerektirir. Yeni başlayan biri için üç sorun vardır:

1. Veri gecikmeli gelebilir (anlık veri çoğu kurumda ek ücretli)
2. Algoritmik işlemciler aynı veriyi milisaniyeler içinde işler
3. Sürekli ekran takibi gerektirir

Bu yüzden müfredatta bu modül ileri seviye olarak işaretlendi. Temel ve teknik analizi oturtmadan buraya odaklanmak, en zor yoldan başlamak olur.

Daha güvenilir ve daha yavaş bir veri katmanı için takas analizi ve aracı kurum dağılımı derslerine geçebilirsiniz.