Derinlik Ekranı Nasıl Okunur?

Grafik fiyatın geçmişini gösterir. Derinlik ekranı ise şu anki arz ve talebi gösterir: kim, hangi fiyattan, ne kadar almaya veya satmaya razı.

Veriyi nerede bulacaksınız?

Derinlik, aracı kurumunuzun işlem platformunda çoğunlukla "Derinlik", "Kademe" veya Emir Defteri adlı ayrı bir sekmededir; pay sayfasında fiyat grafiğinin yanında açılır. Kaynak tektir: veriyi Borsa İstanbul yayınlar, aracı kurumlar yalnızca ekrana taşır.

İki ayrıntı gördüğünüz tabloyu doğrudan belirler:

• Kaç kademe göründüğü kullandığınız veri paketine bağlıdır. Bazı ekranlar sadece en iyi alış ve satışı, bazıları daha derin bir liste gösterir.
• Verinin anlık mı gecikmeli mi geldiği de pakete bağlıdır. Gecikmeli veriyle kademe okumak, çoktan dağılmış bir fotoğrafa bakmaktır.

Paketinizin neyi kapsadığını aracı kurumunuzdan, veri yayınına ilişkin güncel koşulları Borsa İstanbul duyurularından doğrulayın; bu kapsam zaman içinde değişir.

Ekran nasıl okunur?

Ortada son işlem fiyatı, altında alış kademeleri, üstünde satış kademeleri bulunur:

• En iyi alış (50,10): Şu anda satarsanız alacağınız fiyat
• En iyi satış (50,20): Şu anda alırsanız ödeyeceğiniz fiyat
• Aradaki 0,10 fark spread'dir ve anında ödenen bir maliyettir

Bir kademeye limit emir koyduğunuzda o kademedeki sıraya girersiniz. Sıranın hangi kurala göre işlediğini emir eşleşme önceliği dersinde gördünüz; burada odak, kademelerdeki lot yığılmalarının ne anlattığı.

Ne anlatır?

Likidite. Kademelerde çok lot varsa pay likittir; büyük emirler fiyatı fazla oynatmadan geçebilir. Kademeler ince ise küçük bir emir bile fiyatı sıçratır.

Kısa vadeli baskı. Alış tarafındaki toplam lot satış tarafından belirgin fazlaysa, kısa vadede yukarı baskı olduğu yorumu yapılabilir.

Maliyet tahmini. Alacağınız miktar en iyi kademedeki lottan fazlaysa, emriniz üst kademeleri "yiyecek" ve ortalama maliyetiniz görünen fiyattan yüksek çıkacaktır. Bu etkiye kayma denir.

Örnek: kademeleri yiyen bir emir

Yukarıdaki tabloda 2.400 lotluk bir piyasa emriyle alım yaptığınızı varsayalım. Emir en iyi satıştan başlar, yığılmayı yukarı doğru tüketir:

Ortalama maliyetiniz 120.630 ÷ 2.400 = 50,26 TL. Ekranda gördüğünüz fiyat 50,20'ydi; lot başına 0,06 TL'lik fark, 2.400 lotta 150 TL eder. Kaymanın tutarı budur.

İkinci sonuç daha az fark edilir: emriniz geçtikten sonra en iyi satış 50,40 olur ve spread 0,10'dan 0,30'a genişler. Yani emriniz ekranı kendi aleyhine değiştirdi. Yığılmaları okumanın pratik faydası tam burada: emri parçalara bölmek mi, limitle beklemek mi, yoksa bu payda bu büyüklükte işlem yapmamak mı.

Bu veri ne zaman yanıltır?

Bu, dersin en önemli kısmı.

Emirler bağlayıcı değildir. Derinlikteki her emir, gerçekleşmeden önce iptal edilebilir. Büyük görünen bir "alış duvarı", fiyat oraya yaklaştığında çekilebilir.

Gizli emirler vardır. Bazı emir tipleri miktarın tamamını göstermez. Ekranda 500 lot görünen kademede aslında çok daha fazlası bekliyor olabilir.

Gördüğünüz kademeler tablonun tamamı değildir. Ekranınız sınırlı sayıda kademe gösterir. "Satış tarafı ince" yorumu çoğu zaman "benim ekranımın gösterdiği kadarıyla ince" demektir.

Küçük paylarda manipüle edilebilir. Likiditesi düşük bir payda birkaç büyük emirle derinlik tablosu istenen görüntüye sokulabilir.

Tedbir ve fiyat marjı sınırlarında tablo bozulur. Fiyatın günlük marj sınırına dayandığı ya da VBTS kapsamında tedbir uygulanan bir payda kademeler alışıldık biçimde işlemez; bir taraf yığılırken karşı taraf boşalabilir, işlem yöntemi bile değişmiş olabilir. Hangi tedbirin hangi koşulda uygulandığı ve ne kadar sürdüğü değişkendir — güncel kuralı Borsa İstanbul ve KAP duyurularından doğrulayın.

Pratik kural: Derinlik, gerçekleşen işlemlerle birlikte okunur. Kademede bekleyen emir bir niyettir; gerçekleşen işlem bir eylemdir. Eylem daha güvenilirdir.

Ne için kullanılır, ne için kullanılmaz?

Sağ sütuna dikkat: derinlik kısa vadeli bir fotoğraftır ve saniyeler içinde tamamen değişebilir. Uzun vadeli bir yatırım kararını buna dayandırmak anlamsızdır.

Sonraki adım

Kademelerdeki lot dağılımının zaman içinde nasıl değiştiğini kademe analizi dersinde göreceksiniz.