Takas Analizi Nasıl Yapılır?

AKD bir payın nereden geçtiğini gösterir. Takas verisi ise nerede durduğunu gösterir.

Fark önemli: bir kurum gün içinde 1 milyon lot alıp aynı gün satabilir — AKD'de büyük görünür, takasta iz bırakmaz.

Takas nedir?

Türkiye'de paylar kaydi olarak saklanır. Takas verisi, her payın toplam adedinin saklama kuruluşları arasında nasıl dağıldığını gösterir.

Zaman içindeki değişim izlendiğinde iki eğilim okunmaya çalışılır:

• Birikim: Payın belirli yerlerde toplanması
• Dağıtım: Payın giderek daha çok yere yayılması

Veriyi nerede bulursunuz?

Çoğu aracı kurum platformunda payın detay ekranındaki "Takas" veya "Takas Analizi" sekmesinde bulunur; ücretsiz finans portallarında da benzer tablolar vardır.

Kaynak zinciri şudur: paylar MKK nezdinde kayden saklanır, takas Takasbank üzerinden yürür. Ekrandaki tablo bu kayıtların türevidir.

Bakarken üç şeyi not edin: seçili tarih aralığı, verinin ait olduğu gün ve oranın paydası — toplam pay adedi mi, fiili dolaşımdaki pay mı? Sağlayıcılar bu noktalarda farklılaşabilir; kıyaslama yaparken tek kaynakta kalın.

Nasıl okunur?

Tek gün değil, seri

Tek bir günün takas tablosu neredeyse hiçbir şey söylemez. Anlamlı olan haftalık veya aylık değişimdir.

Örneğin: fiyat yatay seyrederken belirli bir saklama kuruluşundaki oran istikrarlı olarak artıyorsa, sessiz bir birikim olduğu yorumu yapılabilir.

Fiyatla birlikte

Takas değişimi tek başına yorumlanmaz; fiyat hareketiyle birlikte okunur:

"Olası yorum" ifadesi kasıtlı. Bunlar kanıt değil, hipotez üretir.

Yabancı oranı

Yabancı saklama oranının kendi dinamikleri var; bu yüzden ayrı bir derste ele alınıyor.

Sayısal bir örnek

Varsayımsal, adı olmayan bir pay: toplam saklama bakiyesi 200 milyon lot, günlük ortalama hacim 6 milyon lot, fiyat dört hafta boyunca dar bir bantta yatay.

İlk bakışta sessiz birikim: +3,8 milyon lot, üstelik istikrarlı.

Şimdi ölçeğe bakın. Dört haftada yaklaşık 20 işlem günü, toplam hacim ~120 milyon lot. 3,8 milyon lot bu akışın yalnızca %3'ü kadardır — eğilim düzenli ama küçük.

İkinci soru: bu adet nereden geldi? Toplam sabitse başka kuruluşlardan gelmiştir. Düşüş tek bir saklamacıda toplanıyorsa ilk ihtimal alım değil, transferdir.

Doğru çıktı bir karar değil, bir sorudur: bu, kurduğum tezle uyumlu mu?

Bu veri ne zaman yanıltır?

Kurum gösterir, kişi göstermez. AKD'deki aynı sınır burada da geçerli: bir saklama kuruluşundaki artışın arkasında tek bir büyük yatırımcı da olabilir, binlerce küçük yatırımcı da.

Gecikmelidir. Pay piyasasında takas T+2'dir; bir işlem gerçekleştiği gün değil, takas tamamlandığında kayda yansır. Üstüne yayım gecikmesi eklenir. Gördüğünüz tablo dünün gerçeğidir.

Transferler yanıltır. Bir yatırımcı paylarını bir kurumdan diğerine taşıdığında takas tablosunda hareket görünür ama gerçekte hiçbir alım satım olmamıştır.

Şirket içi hareketler. Ortak değişiklikleri, blok satışlar ve sermaye işlemleri tabloyu tek seferde değiştirebilir. Sermaye artırımı toplam adedi büyüttüğü için oranlar yerinde saysa bile lot rakamları sıçrar. Bu tür kırılmaları KAP duyurularıyla kontrol etmek gerekir.

Tedbirli dönemler. Brüt takas gibi tedbirler yürürlükteyken işlem davranışı değişir; o dönemin serisi öncesiyle aynı gözle okunamaz. Hangi tedbirin hangi koşulda uygulandığı zamanla değişir — güncel çerçeveyi Borsa İstanbul ve KAP duyurularından doğrulayın.

Küçük paylarda oynaktır. Saklama bakiyesi küçük bir payda birkaç orta ölçekli emir oranları belirgin biçimde kaydırır.

Doğru kullanım

Takas verisi de AKD gibi doğrulama katmanıdır:

1. Tezinizi temel veya teknik analizle kurun
2. Takas verisi bu tezle uyumlu mu, ona bakın
3. Uyumsuzsa tezi sorgulayın

Takas verisine bakarak pay seçmek — "şurada birikim var, alayım" — verinin taşıyamayacağı bir kesinlik beklemektir.

Gerçekçi bir çerçeve

Bu modüldeki veri katmanları (derinlik, AKD, takas) profesyonel işlemcilerin araç setidir ve hiçbiri tek başına yeterli değildir. Hepsi aynı şeyi yapar: kurulmuş bir tezi güçlendirir veya zayıflatır.

Yeni başlayan biri için sıralama şudur: önce risk yönetimi, sonra temel ve teknik analiz, en son bu veri katmanları.

Tersten başlamak — ki en cazip olanı budur — en zor yoldan gitmektir.