Modül 4 · Teknik Analiz
Grafik Tipleri ve Mum Okuma
Mum grafik, her dönem için açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatı tek bir şekilde gösterir. Gövde açılış ile kapanış arasını, fitiller o dönemdeki uç noktaları temsil eder. Bir mumun anlattığı asıl şey fiyat değil, alıcı ile satıcı arasındaki mücadelenin nasıl sonuçlandığıdır.
Grafik, fiyat geçmişini görselleştirmenin yoludur. Ama hangi grafik tipini seçtiğiniz, ne kadar bilgi gördüğünüzü belirler.
Üç grafik tipi
Çizgi grafik yalnızca kapanış fiyatlarını birleştirir. Sade ve gürültüsüzdür; uzun vadeli trendi görmek için iyidir. Ama gün içinde ne olduğunu göstermez.
Bar grafik her dönem için açılış, kapanış, yüksek ve düşüğü dikey bir çubukla gösterir. Tüm bilgi vardır ama okunması görsel olarak daha yorucudur.
Mum grafik aynı dört bilgiyi renkli gövdelerle gösterir. Bugün en yaygın kullanılan tiptir, çünkü aynı bilgiyi bir bakışta okunabilir kılar.
Bir mum ne anlatır?
Her mum, seçtiğiniz zaman dilimindeki (1 gün, 1 saat, 15 dakika...) dört veriyi taşır:
- Gövde: Açılış ile kapanış arası
- Üst fitil: O dönemde görülen en yüksek fiyat
- Alt fitil: O dönemde görülen en düşük fiyat
- Renk: Kapanış açılıştan yüksekse yeşil/beyaz, düşükse kırmızı/siyah
Ama teknik tanımı bilmek yetmez. Asıl soru şu: bu şekil hangi mücadeleyi anlatıyor?
Gövde ve fitil oranını okumak
| Görünüm | Ne olmuş olabilir |
|---|---|
| Uzun yeşil gövde, kısa fitiller | Alıcılar gün boyu baskın; kararlı yükseliş |
| Uzun kırmızı gövde, kısa fitiller | Satıcılar baskın; kararlı düşüş |
| Küçük gövde, uzun iki fitil | İki taraf çekişti, kimse kazanamadı; kararsızlık |
| Küçük gövde, uzun alt fitil | Fiyat aşağı itildi ama alıcılar geri aldı |
| Küçük gövde, uzun üst fitil | Fiyat yukarı çıktı ama satıcılar bastırdı |
| Gövde neredeyse yok | Açılış ≈ kapanış; tam kararsızlık |
Dördüncü satır özellikle dikkat çekicidir: uzun alt fitil, o seviyede alıcıların devreye girdiğini gösterir. Bu seviye ileride bir destek olarak anlam kazanabilir.
Tek mum yeterli bilgi vermez
Bu, dersin en önemli uyarısı.
Uzun alt fitilli bir mum, düşüş trendinin dibinde göründüğünde anlamlıdır. Aynı mum, güçlü bir yükselişin ortasında göründüğünde sıradan bir dalgalanmadır.
Mumu yorumlamak için üç şeye birlikte bakmak gerekir:
- Nerede oluştu? Bir destek/direnç seviyesinde mi, boşlukta mı?
- Trend ne yönde? Trendle uyumlu mu, tersine mi işaret ediyor?
- Hacim ne kadar? Yüksek hacim hareketi doğrular, düşük hacim şüphe uyandırır.
Sosyal medyada tek mum görselleriyle "işte bu formasyon, alım sinyali" diyen paylaşımlar yaygındır. Bağlamı olmayan bir mum, cümlesinden çıkarılmış bir kelime gibidir.
Zaman dilimi seçimi
Aynı pay, farklı zaman dilimlerinde farklı hikâyeler anlatır:
- Aylık / haftalık: Uzun vadeli yatırımcı için ana resim
- Günlük: En yaygın; swing ve pozisyon işlemleri için
- Saatlik / 15 dakikalık: Gün içi işlemler için
Yaygın ve faydalı bir yöntem üstten aşağı bakmaktır: önce haftalık grafikte ana yönü belirlemek, sonra günlükte seviyeleri işaretlemek, en son giriş için daha küçük zaman dilimine inmek.
Tersini yapmak — yalnızca 15 dakikalık grafiğe bakıp karar vermek — büyük resmi kaçırmanın en hızlı yoludur.
Grafik ayarlarken
Logaritmik ölçek kullanmayı düşünün. Uzun dönemli ve çok yükselmiş grafiklerde yüzdesel değişimi doğru gösterir; doğrusal ölçek eski dönemleri sıkıştırır.
Temettü ve sermaye artırımı düzeltmesi yapılmış grafik kullanın. Düzeltilmemiş grafikte temettü günleri sahte düşüşler gibi görünür ve yanlış seviyeler çizmenize yol açar.
Bu derste ne öğrendin?
- Mum grafiğin dört bileşenini (açılış, kapanış, yüksek, düşük) okuyabilmek
- Gövde ve fitil oranından alıcı-satıcı dengesini yorumlayabilmek
- Tek mumun bağlamsız yorumlanmasının neden yanıltıcı olduğunu kavramak