Modül 6 · Risk Yönetimi
Risk/Getiri Oranı (R/R)
Risk/getiri oranı (R), bir işlemde göze alınan zarara karşılık hedeflenen kazancın kaç katı olduğunu gösterir. Önemi şudur: yeterince yüksek R ile çalışıldığında isabet oranı düşük olsa bile net kâr edilebilir. Bu yüzden ölçülmesi gereken şey 'kaç işlemim tuttu' değil, 'işlem başına ortalama kaç R kazandım'dır.
Yeni yatırımcıların çoğu tek bir sayıya odaklanır: isabet oranı. "İşlemlerimin kaçı tuttu?"
Bu, yanlış soru. Doğru soru şudur: kazandığımda ne kadar kazanıyorum, kaybettiğimde ne kadar kaybediyorum?
R nedir?
R, bir işlemdeki riskinizin birimidir.
R = |Hedef fiyat − Giriş| ÷ |Giriş − Stop|
Örnek: 50 TL'den aldınız, stop 48 TL, hedef 56 TL.
- Risk: 50 − 48 = 2 TL → 1R = 2 TL
- Hedeflenen kazanç: 56 − 50 = 6 TL → 3R
Bu işlem 3R'lik bir işlemdir: kaybederseniz 1R kaybedersiniz, hedefe ulaşırsa 3R kazanırsınız.
R ile düşünmenin faydası, farklı büyüklükteki işlemleri aynı ölçekte karşılaştırabilmenizdir. 500 lotluk bir işlemle 50 lotluk bir işlem, R cinsinden aynı dilde konuşur.
Beklenen değer
Bir stratejinin uzun vadede kâr edip etmeyeceğini şu formül söyler:
Beklenen değer = (İsabet oranı × Ortalama kazanç R) − (Kayıp oranı × 1R)
Birkaç senaryo:
| İsabet oranı | Ortalama R | Beklenen değer (işlem başına) | Sonuç |
|---|---|---|---|
| %70 | 0,5R | (0,70 × 0,5) − (0,30 × 1) = +0,05R | Zar zor kârlı |
| %50 | 1R | (0,50 × 1) − (0,50 × 1) = 0R | Başabaş |
| %40 | 3R | (0,40 × 3) − (0,60 × 1) = +0,60R | Çok iyi |
| %30 | 3R | (0,30 × 3) − (0,70 × 1) = +0,20R | Kârlı |
| %90 | 0,1R | (0,90 × 0,1) − (0,10 × 1) = −0,01R | Zararlı |
Son satıra dikkat edin: 10 işlemin 9'unu tutturan biri para kaybediyor. Çünkü kazandığında çok az kazanıyor, kaybettiğinde çok kaybediyor.
Buna karşılık dördüncü satırdaki kişi işlemlerinin çoğunu kaybediyor ama net kârda.
Bu, borsanın en sezgiye aykırı gerçeklerinden biri: haklı olmak ile kazanmak aynı şey değildir.
Minimum R eşiği
İsabet oranınıza göre başabaş kalmak için gereken en düşük R:
| İsabet oranı | Başabaş için gereken R |
|---|---|
| %25 | 3,0R |
| %33 | 2,0R |
| %40 | 1,5R |
| %50 | 1,0R |
| %60 | 0,67R |
Pratikte yaygın yaklaşım, en az 2R hedeflemeyen işlemi hiç açmamaktır. Böylece %40 isabetle bile rahat kâr bölgesinde kalırsınız.
Hedefiniz 2R'ye ulaşmıyorsa iki seçenek var: daha yakın bir stop bulun (varsa) veya o işlemi geçin.
R'yi şişirmeyin
Kolay bir hile var ve işe yaramaz: hedefi yukarı çekerek R'yi büyütmek.
50 TL'den alıp stopu 48'e, hedefi 80 TL'ye koyarsanız 15R'lik bir işleminiz olur — ama o hedefe ulaşma ihtimali düşükse bu sayı anlamsızdır. Beklenen değer formülünde isabet oranı da var; birini şişirirken diğerini düşürürsünüz.
Hedef, teknik olarak savunulabilir bir noktaya konur: bir direnç seviyesi, önceki tepe, ölçülmüş formasyon hedefi. Keyfî bir sayı değil.
Gerçek R'yi ölçün
Planladığınız R ile gerçekleşen R farklıdır. Çoğu kişi hedefe ulaşmadan çıkar, bazıları stoptan önce panikler.
Bu yüzden işlem günlüğü tutarken her işlemin gerçekleşen R'sini kaydedin. 30-50 işlem sonrasında elinizde stratejinizin gerçek beklenen değeri olur — tahmin değil, ölçüm.
Ortalama R'niz pozitifse strateji çalışıyordur. Negatifse, isabet oranınız yüksek olsa bile çalışmıyordur.
Bu derste ne öğrendin?
- R katsayısını hesaplayabilmek
- Beklenen değer formülüyle bir stratejinin kârlı olup olmadığını değerlendirebilmek
- İsabet oranı ile R oranı arasındaki dengeyi kurabilmek