Temel Analiz Nedir?

Bir payı 40 TL'den alıyorsunuz. Peki o şirket gerçekten 40 TL ediyor mu?

Teknik analiz bu soruyu sormaz — fiyatın kendisiyle ilgilenir. Temel analiz ise tam olarak bunu sorar.

Fiyat ile değer aynı şey değildir

Temel analizin tek varsayımı şudur: her şirketin bir içsel değeri vardır ve piyasa fiyatı zaman zaman bu değerden sapar.

• Fiyat < değer → şirket ucuz olabilir
• Fiyat > değer → şirket pahalı olabilir

"Olabilir" kelimesi önemli. Değer hesabı bir tahmindir; girdileriniz değişince sonuç değişir. Kimse bir şirketin kesin değerini bilemez.

Ama bu, işe yaramadığı anlamına gelmez. Amacı kesin sayı bulmak değil, kabaca yanlış fiyatlanmış şirketleri fark etmektir.

Neye bakılır?

Temel analiz üç katmanda çalışır:

1. Şirketin kendisi

• Finansal tablolar: Bilanço ve gelir tablosu — şirketin sağlığı ve kazanma gücü
• Borçluluk: Ne kadar borçlu, borcunu çevirebiliyor mu?
• Büyüme: Hasılat ve kâr yıllar içinde artıyor mu?
• Marjlar: Sattığının ne kadarı kâr olarak kalıyor?

2. Sektör ve rekabet

Şirket iyi olsa bile sektörü kötüyse zorlanır. Bakılacaklar: sektör büyüyor mu, rekabet ne kadar yoğun, şirketin fiyat belirleme gücü var mı?

3. Makro ortam

Faiz, enflasyon, kur ve büyüme her şirketi etkiler — ama farklı yönlerde. Borçlu bir şirket faiz artışından zarar görür; ihracatçı bir şirket kur yükselişinden fayda sağlayabilir.

Nereden veri alınır?

Bu, yeni başlayanların en çok şaşırdığı kısım: veri ücretsiz ve herkese açık.

Halka açık şirketler finansal tablolarını, faaliyet raporlarını, temettü ve sermaye artırımı kararlarını KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) üzerinden yayımlamak zorundadır.

Yani bir şirket hakkında yorum yapmadan önce bakılacak ilk yer sosyal medya değil, KAP'tır. Orada yazan sayılar, bir forumda okuduğunuz iddiadan her zaman daha güvenilirdir.

Temel analizin sınırları

Dürüst olmak gerekirse:

Zaman ufku uzundur. Bir şirketin ucuz olduğunu doğru tespit etseniz bile piyasanın bunu fark etmesi yıllar alabilir. "Haklı ama erken" olmak, pratikte yanılmakla benzer sonuç verir.

Geçmişe bakar. Finansal tablolar geçmiş dönemi anlatır. Gelecek, tahmindir.

Rakamlar yönetilebilir. Muhasebe standartları içinde bile kâr, tek seferlik kalemlerle şişirilebilir. Tek bir çeyreğe bakıp karar vermek risklidir.

Yanlış olduğunuzu söylemez. Teknik analizde bir seviye kırılır ve "yanıldım" demek kolaydır. Temel analizde fiyat düştükçe "daha da ucuzladı" demek cazip gelir — bu, risk yönetimini daha da kritik hâle getirir.

İkisini birlikte kullanmak

Temel ve teknik analiz rakip değildir. Yaygın ve makul bir birleşim şudur:

Temel analizle ne alacağına, teknik analizle ne zaman alacağına karar ver.

Temel analiz size iyi bir şirketi gösterir ama giriş zamanlaması vermez. Teknik analiz zamanlama verir ama şirketin kalitesini bilmez.

Bu modülde ne göreceksiniz?

Sırayla: bilanço okuma, gelir tablosu okuma, değerleme çarpanları ve temettü.

Muhasebe bilgisi gerekmiyor — her kalem, ne anlattığı üzerinden anlatılacak.